ÇİN’in Tibet sınırındaki Siçuan eyaletinde pazartesi günü meydana
gelen deprem sonrası göçük altında kalanların ve kaybolanların sayısı
10 binlerle hesap ediliyor. 1976’da yaklaşık 300 bin can alan Tangşan
depreminden bu yana ülkeyi vuran en büyük yer sarsıntısı, eyalet
başkenti Çengdu’nun 90 kilometre kuzeybatısındaki merkez üssü Vençuan
ilinde taş üstünde taş bırakmadı. Vençuan’a komşu Mianyang şehrinde
5400 ölü var. 10 bin nüfuslu Yinghiu kentinde ise ölenlerin sayısı ise
7 bin 700.
Okullarda felaket
Deprem, Tayland’dan Pakistan’a dek Güney Asya’nın neredeyse
tamamında hissedilecek kadar büyük olsa da, özellikle okulların
yıkılması ve binlerce öğrencinin can vermesi tartışma yarattı. Yeni
inşa edilmiş onlarca okul, içindeki öğrencilerle yerle bir oldu.
Örneğin 50 cesedin çıkarıldığı Juyuan Ortaokulu’nda yüzlerce öğrencinin
daha göçük altında olduğu bildiriliyor.
İnşaatlarda yolsuzluk
İnşaatlarda katı yasalarının uygulanmadığı ve yolsuzluk nedeniyle
felaketin büyüdüğü iddia ediliyor. Ülkedeki inşaat yönetmeliklerini
denetleyen Amerikan firması Jones Day’in ortağı Ashley Howlett,
"Yasaların uygulanması masraflı oluyor. Bu yüzden çok yolsuzluk var.
Yerel yetkililer de bunun içinde" dedi.
İnşaat projelerini bölüşen taşeron firmaların malzemeden çaldığını
savunan Howlett, "aynı büyüklükte bir depremin Pekin yakınında olması
durumunda bu kadar büyük bir felaket yaşanmayacağını, çünkü başkent
çevresinde yasaların harfiyen uygulandığını" iddia etti.
Yabancı yardımlara hemen izin verildi
ÇİN Başbakanı Wen Jiabao, depremin hemen ardından çamur ve molozlar
içindeki bölgeye giderek devlet yardımı bekleyen felaketzedeleri
ziyaret etti. Yıkılan okulları gezen başbakan, depremzede çocuklara,
"Ben sizin dedenizim. Bu felaketi atlatacaksınız" diyerek moral verdi.
Çin ordusunun 100 bin askerini seferber eden Wen, vatandaşların
bisikletlerle ve yürüyerek depremzedelerin yardımına koştuğu Beyçuan’da
arama-kurtarma çalışmalarını bizzat yönetti. Felakete hızlı ve organize
bir cevap veren Çin hükümeti, uluslararası yardımları hemen deprem
bölgesine sevkediyor. Rusya’dan gelen ve Siçuan’a ulaşan 24 ton çadır
ve battaniye, yollar kapandığı için deprem bölgesine paraşütle atıldı.
Japonya da felaket bölgesinin detaylı uydu fotoğraflarını hemen Pekin’e
iletti.
Myanmar’a ders olsun
Çin depremi, 3 Mayıs’ta Myanmar’ı vuran Nergis Siklonu’nu
manşetlerden düşürdü. Myanmar cuntası dün yabancı yardım görevlilerinin
ülkeye girmesini daha da kısıtladı. Ülkede bulunan bağımsız
gözlemciler, en az 62 bin kişinin öldüğü veya kaybolduğu felaketin
ardından bir o kadar kişinin daha canına malolabilecek bir açlık
tehlikesine işaret ediyor. Ancak cunta, pirinç ihracatını sürdürmeye
devam ederken, "Herşey kontrol altında. Yabancı uzmana gerek yok"
açıklamasını yaptı. İçe kapalı askeri yönetimin Batı’nın yardımına
şüpheyle baktığı bu dönemde, Çin’in de baskı yapması gerektiği yorumu
yapılıyor.
NOTLAR... NOTLAR... NOTLAR...
8 UĞURU BOZULDU
Deprem, sekiz rakamını "şanslı" addeden Çinlilerin kafasını
karıştırdı. Çince’de sekiz anlamına gelen "ba" kelimesinin telaffuzu,
zenginlik ve refah anlamına gelen "fa" kelimesini andırıyor. Sekizinci
ayın sekizinci günü akşam sekizde başlayacak olan 2008 Olimpiyatları’na
88 gün kala gerçekleşen deprem, bu rakamın uğurunu bozdu. Sekiz sayısı,
numerolojide "inşa etmeyi," bazı yorumlara göre ise "yıkılışı"
simgeliyor.
3 YAŞINDA 40 SAAT
Beyçuan şehrindeki enkazda annesiyle babasının cesetleri altında
kalan 3 yaşındaki bir kız çocuğu, depremden 40 saat sonra sağ olarak
çıkarıldı. Song Hinyi’nin bacaklarından yaralanmış halde kurtarıldığı
160 bin nüfuslu yerleşimde 5 bini aşkın kişi öldü.
HAMİLE MUCİZE
Dujiangyan şehrinde 8 aylık hamile bir kadın, enkazdan annesiyle
birlikte sağ çıkarıldı. Ama depremzede kadınların dışarıda bekleyen
yakınlarının sevinci, kurtarma ekibinin enkazdan çıkarılamayan diğer üç
aile üyesini terk edip bölgeden ayrılmasıyla hüzne dönüştü.
BLOGLAR HABER VERDİ
Twitter şirketinin sunduğu hizmet sayesinde internet siteleri ve
arkadaş gruplarına kısa mesajla gönderi yollayabilen Çinli blogcular,
deprem haberi ulusal basına düşmeden ABD’deki blogcuları sarsıntıdan
haberdar etti. Böylece ana akım medyadan önce, amatör internet siteleri
haberi duyurmuş oldu.
BARAJLAR YIKILIRSA
Depremin yol açtığı toprak kayması yüzünden felaket bölgesindeki
Jialing ırmağının akışı kesilince, bölgede 100 metre uzunluğunda doğal
baraj oluştu. Asıl endişe ise hasar gören mevcut barajların yıkılması.
Kurbağalar depremi sezdi mi
Binlerce kurbağanın, depremin merkez üssüne yakın Mianyang şehrini
10 Mayıs günü terk ettiği söyleniyor. Mianju’da da depremden birkaç
hafta önce "kelebeklerin kaçtığı" iddia edildi. Çinli bir blogcu ise,
Enşi kasabası yakınlarındaki bir gölün sularının 26 Nisan’da aniden
çekildiğini, bu anormal durumu haber verdiğinde yetkililerin kendisini
ciddiye almadığını savundu.
Gül’den taziye mesajı
CumhurbaŞkanI Abdullah Gül, deprem felaketi nedeniyle Çin
Cumhurbaşkanı Hu Jintao’ya taziye mesajı göndererek yaşamını
yitirenlerin ailelerine başsağlığı, yaralılara acil şifa diledi.
Cumhurbaşkanı Gül mesajında şunları yazdı: "Felaketten derin üzüntü
duydum. Türk halkı ve şahsım adına, Zat-ı Alilerine ve dost Çin halkına
taziyelerimi bildirir, başsağlığı ve acil şifalar dilerim."
