 
Çaykur hâlâ lider olsa da özel sektör, iyi çaya iyi fiyatla üreticiyi ödüllendiriyor. 0.737 YTL taban fiyat verilen çayda Coca Cola’nın Doğadan firması kaliteli yaprakta fiyatı 0.947 YTL’ye kadar çıkardı.
Siyah çayda kişi başı tüketimde yıllık 2.8 kilogram ile dünyada ilk sırayı alan Türkiye’de çay sektöründe ekonomik ve sosyal yeni dönüşümler yaşanıyor.
Çay diyarı Rize’de 84 yıllık serüvenin baş aktörü Çaykur, 1985’de özel sektöre açılan dökme çay piyasanın yüzde 55’lik payla hala lideri. Bu liderliğin yakın zamanda özel sektör tarafından oldukça zorlanacağına yönelik sinyaller hızlanıyor. 23 yılda sayıları 60 - 70 civarına yükselen firmalar, belki biraz yavaş da olsa çayda önemli paylar almak için kıyasıya rekabet ediyorlar. Rize’nin ilçe ve köylerindeki çay bahçelerinde bu hareketlenmeleri görmek mümkün. Örneğin, iyi bahçelere iyi fiyatlar verilerek üreticiler ödüllendiriliyor.
3 yıllık bir araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) çalışmasının ardından 40 milyon dolarlık bir yatırım bütçesiyle yola çıkan Doğadan firması, bölgede özel anlaşma yaptığı çiftçilerden aldığı sadece en körpe üst yapraklardan (buna sektörde 2.5 - 3.5 yaprak) elde ettiği çaylarla fark yaratmaya çalışırken, Çay - Kur’un verdiği taban fiyatın da üzerine çıkıyor.
Doğadan’ın Genel Müdürü Cem Pasinli, uyguladığımız fiyat politikasıyla “Devletin ton başına verdiği 737 YTL’lik fiyata karşılık, biz iyi çaya 947 YTL’ye kadar para veriyoruz. Sadece bununla da kalmıyor, alımlarımızı peşin ödeme ile yapıyoruz” diyor. Sektörde birçok ilke imza attıklarını belirten Pasinli, ilk kıvrımlı çay üretimini gerçekleştirerek Türk çayının kalitesini de ortaya çıkardıklarını anlatırken, Seylan çaydaki üretme yöntemini uygulamaya koyduklarını öylüyor.
4 BİN ÇİFTÇİ İLE ANLAŞMA
Pasinli, gelecek 6 ayda hedefin yüzde 50 artırıldığını, gelecek yıl ise yüzde 100’lük kapasite artışına gidileceğini de kaydederken, 2 bin sözleşmeli çiftçi sayısının da 4 bine çıkarılacağını söyledi. Doğadan’ın çaydaki yeni serüveni de ilgiyle izleniyor. Eczacı Nevzat Karpuzcu’nun kurduğu Doğadan’ın yüzde 50’si İsviçreli fon şirketi MTK’ya satılmıştı. Daha sonra sıcak çay pazarına giren Coca Cola bünyesine geçen firma, bitki ve meyve çaylarındaki liderliğini, şimdi de dökme çay pazarındaki hızlı büyümeyle yakalamayı hedefliyor.
ÇAYDA iKiNCi HAYAT
Cem Pasinli ve arkadaşları Dr. Hamit Vanlı, Talha Çatlı ile Veli Vardarlı, çayda ‘ikinci hayat’ adıyla yepyeni bir proje başlattıklarını anlatırken, 200 bin ton çay üretilen sektörde dünya standartlarında üretim ve tüketimle yeni bir döneme girileceği konusunda iddialı konuştular.
Halkın yüzde 99’unun çayı sevdiği Türkiye’de tüketicinin sapı samanı olmayan çay içme hakkına saygı gösterdiklerini belirten yöneticiler, pakette içi görünen şeffaf ambalaj, dört tarafı kapalı bariyer özellikli poşetlerle de çayın doğal lezzetini koruma altına aldıklarını söylediler. Doğallık için abaka ağacı liflerinden yapılan süzen poşetlerde düğüm teknolojisi kullanılıyor.
|
