Varlık dergisinden bahsediyoruz. 15 Temmuz 1933'te Yaşar Nabi Nayır tarafından yayımlanmaya başlayan aylık sanat ve edebiyat dergisi Varlık, bu ay 75 yaşına bastı. Bir "kültür ve edebiyat" dergisi olarak Cumhuriyet tarihimizde çok önemli bir yer tutan Varlık, ülkemizin en uzun ömürlü dergisi. Sabri Esat Siyavuşgil, ilk sayısında derginin sahibi olarak görünüyordu. İlk sayıda görünen bir başka şey de derginin, zamanının iyi yazarlarını bir araya getirdiğiydi. İlk sayının kapağında; -ki bu tarihte Soyadı Kanunu yürürlüğe girmemişti- Cevdet Kudret, Abdülhak Şinasi, Ziya Osman, Ahmet Kutsi, Ahmet Hamdi, Ahmet Muhip gibi edebiyatımızın önemli isimleri okunuyor.
Varlık, o günden bugüne usta kalemlerle yeni imzaların bir arada yazdığı bir dergi oldu. Geçmişte ve günümüzde adını bildiğimiz birçok ünlü yazar, ilk eserlerini bu dergide yayımladı. Yaşar Nabi Nayır'ın aramızdan ayrıldığı 1981 yılından sonra kızı Filiz Nayır babasının mirasını 27 yıldır taşıyor. O mirası omuzlayan bir başka isim de adı dergiyle özdeşleşen Varlık'ın Genel Yayın Yönetmeni Enver Ercan. Ercan, 19 yıldır Varlık'ın serüvenine tanıklık ediyor. Ercan ile derginin 75. yaşı dolayısıyla görüştük ve edebiyat okurlarının merak ettiği soruları yönelttik. Varlık'ın bunca yıl kesintisiz olarak okurlarıyla buluşmasındaki sırrı iki kelimeyle özetliyor Ercan: İnanç ve kararlılık... "Yaşar Nabi Bey, ne yapmak istediğinin bilincindeydi, inanıyordu ve kararlıydı. Ailesi de aynı kararlılığı gösterince bugünlere gelindi. Yaşar Nabi Bey'den sonrası da önemli çünkü. Kızı Filiz Nayır, 27 yıldır, tıpkı babası gibi kesintisiz sürdürüyor derginin yayınını." diyen Ercan, Varlık'ın şanslı bir dergi olduğunu ve edebiyat dünyasının her dönemde dergiyi benimsediğini, elinden geldiğince katkıda bulunduğunu söylüyor.
Varlık'ı bir ekol haline getiren temel dinamikler neydi? Enver Ercan, Yaşar Nabi'nin edebiyatı gerçekten bilen, dünyada neler olup bittiğini izleyen bir kişiliği olduğunu; bu nedenle kendi kuşağının yanı sıra önceki kuşaklara da güven vermesinin, bu ekolün oluşmasına temel oluşturduğunu söylüyor. Nitekim Melih Cevdet Anday, Oktay Rifat, Orhan Veli, Sabahattin Kudret Aksal, Behçet Necatigil gibi isimler, edebiyata Varlık sayfalarında adım atmış. Bilindiği gibi, 'Garip' manifestosu Varlık'ta yayımlandı, Garip şiirleri de. Ercan, yeni isimlerin de her zaman böyle bir dergide yer almak isteğini vurguluyor. Zira son 15 yılda Müge İplikçi, Sema Kaygusuz, Akın Sevinç, Nilay Özer, Can Bahadır Yüce, Şebnem İşigüzel, Süreyya Evren gibi "gençler"in okurla ilk kez Varlık sayfalarında buluşması, rastlantı değil. Ayrıca her yıl düzenlenen Gençlik Ödülleri'yle de birçok "genç" yazar kazandırdı dergi, edebiyat dünyasına.
Gelenek oluşturmuş bir dergiyi yönetmenin ağır bir yük olduğu açık. Enver Ercan, bu yükü taşımanın zor olduğuna inanıyor: "19 yıldır, temel duruşunu bozmadan, daha önceki yöneticilerin emeklerinin bilincinde; ama yaşadığı günün de farkında olan bir tavırla çıkardığıma inanıyorum Varlık'ı. Tıpkı benden önceki yöneticilerin yaptığı gibi." Herkesin merak ettiği başka bir şey daha var. Acaba Varlık'a günde kaç yazı ve şiir geliyor? Zira bir yazısında Enver Ercan bu sayının çokluğuna değinmiş ve derginin tirajıyla yazı gönderenleri kıyaslayıp sitem etmişti. Dergiye ayda yaklaşık 7 bin 500 yazı ve şiirin geldiğini öğreniyoruz. Bunun 50 kadarının kayda değer olduğunu ve değerlendirmeye alındığını söylüyor Ercan.
Türkiye'de edebiyat dergileri uzun yıllar farklı görüşlerden imzalara kapalı kaldı. Varlık'ta son zamanlarda göze çarpan bir yenilik de farklı dünya görüşlerinde yazar ve şairlerin imzasına rastlanması. "Derginin çizgisine, bünyesine yabancı olmaması kaydıyla, yazınsal niteliği olan ürünlere sayfalarımız her zaman açık oldu, bundan sonra da açık olacak." diyor Enver Ercan. Varlık'ın sürekliliğini sağlayanın, en başta yeni yetişen kuşakların katılımına, katkısına açık olması olduğunu vurgulayan Ercan, bunu daha da geliştirmek istediklerini dile getiriyor.
Dosya konuları daha 'edebî' olacak
Enver Ercan, Varlık'ın dosya konuları için dile getirilen eleştirilerden birine cevap olabilecek bir yeniliği de haber veriyor: Bundan böyle, Varlık'ta yer alacak dosyalar daha edebiyat ağırlıklı olacak... "Çünkü, sosyopolitik gündemi yakından izleyen dergiler çıkmaya başladı." Varlık, teknik yenilikler için de hazırlıklar yapıyor, derginin 75 yıllık koleksiyonu dijital ortama taşınmış. Öte yandan derginin temmuz sayısı özel ek içeriyor. Varlık'ın 75., Yaşar Nabi Nayır'ın 100. yaşı dolayısıyla verilen ekte Filiz Nayır Deniztekin, Dağlarca, Tahsin Yücel, Cevdet Kudret, Adnan Binyazar, Ülkü Tamer, Doğan Hızlan, Hilmi Yavuz gibi kalemlerin yazıları var.
