Kadınların korkulu rüyası Vajinismus, erkekleri de etkiliyor... Psikolojik kökenli olan bu hastalık, sadece ilk ilişkisini yaşayan bayanlarda değil, birçok kez cinsel ilişkiye giren bayanlarda da görülüyor...  Anadolu Sağlık Merkezi’nden Kadın Hastalıkları Uzmanı Op.Dr. Mete Bostancı, vajinismus ile ilgili sorularımızı yanıtladı.

Vajinismus nedir?

Vajinusmuj, kadının vajen kaslarını (özellikle de pubokoksigeal ve vajen alt 1/3’ünü saran kaslarını) istemsiz olarak kasması sonucu ortaya çıkan ve cinsel birleşmenin olamaması veya çok zor ve ağrılı olması ile son bulan bir durumdur.  Bu kasılmaların özelliği tamamen kadının kontrolünün dışında olmasıdır. Vajinismuslu kadınlarda kasılmalar  yalnızca vajen girişinde değil, aynı zamanda vücudun başka bölgelerindeki kaslarda da (karın, sırt, bel, bacak gibi) görülebilmektedir.
Primer vajinismusda kadın asla cinsel birleşme deneyimi gerçekleştiremez. Seconder vajinismusda ise vajen-penis birleşmesi gerçekleşebilmekle beraber aşırı ağrı ve kasılmalar eylemin sürmesine izin vermez.

Bu hastalığın sebepleri nelerdir ?

Vajinismus, %99 oranında psikolojik kökenli, %1 oranında da anatomik kökenli olarak ortaya çıkar. Hastalığın diğer nedenleri şöyle sıralanabilir:

•    Cinsellikle ilgili yanlış inanışlar ve eksik bilgiler,
•    Aşırı katı bir toplum düzeni içinde, katı ahlak kuralları ve tabularla yaşamak,
•    Tecavüz, cinsel travma, ensest ilişki,
•    İlişkinin aşırı ağrılı olacağı beklentisi,
•    Kızlık zarı yitimi korkusu,
•    Gebe kalma korkusu,
•    Otoriter baskıcı baba, zayıf güçsüz anne,
•    Cinselliğin yaşanmasına  küçük yaşta şahit olmak,
•    Erkeğin kadına yeteri kadar ilgi göstermemesi
             
Vajinismus, cinsel hayat başladıktan sonra da ortaya çıkabilir mi?

Daha önce hiç vajinismus yaşamamış kadınlarda daha sonra yaşanan kötü deneyimler  de (doğum, düşük, küretaj, hoyratça yapılan cinsel birleşme ya da jinekolojik muayene.. gibi) vajinismus oluşumuna neden olabilir.

Belirtileri nedir?

Vajinal refleks tamamen istemsiz ortaya çıkar. Dolayısıyla sadece cinsel ilişki esnasında değil o bölgeye yönelen her  türlü eylemde tetiklenir. (Jinekolojik muayene, vajene tampon konulması, parmağın vajene sokulması gibi) Endişe ve korku hakim duygulardır ve adeta  panik atak benzeri bir durum yaşanır. Sonunda kadın ilişkiyi reddederek bacaklarını kapatır ve eşini iter.

Cinsel organ yapı bozuklukları da vajinismusa neden olabilir mi?

Cinsel organların yapısal  bozukluklarına bağlı vajinismus görülmesi riski %1 dir.
Vajinal anomaliler ( çift vajen, vajinal septum,vajinal prolapsus .. gibi)
•    Pelvisin iltihabi hastalıkları
•    Vulvodyni/vestibulodyni
•    Over kisti
•    Vajinal atrofi, kuruluk, enfeksiyonlar
•    Rijit veya kalın hymen, doğum travması başlıca nedenler olup basit jinekolojik muayene ile kolayca tanınabilir.

Eşi vajinismus olan erkeklerde problem görülür mü?

Vajinismuslu kadınların eşlerinde zaman içinde bir takım psikolojik problemler ve bunun sonucunda da seksüel disfonksiyonlar oluşabilir. En sık görülenleri erektil disfonksiyon ve erken boşalmadır. Bu problemler vajinismusun tedavisi ile kendiliğinden ortadan kalkacaktır.

Bekarlarda vajinismus var mıdır?

Vardır. Özellikle çocuksu, aileye bağımlı ve ruhsal organizasyonunu sağlıklı bir şekilde tamamlayamamış kişiler risk grubunu oluşturur. Son yıllarda evlenmeden önce cinsel ilişkiyi partneri ile paylaşma sıklığında artışa paralel olarak vajinismus şikayeti ile kliniklere başvuran bekar bayanların sayısı da armıştır. Tedavide izlenilen yol bekar veya bakire bayanlar da evli bayanlardan farklı değildir.

Görülme sıklığı nedir?

Dünyada görülme sıklığı % 1 dolaylarındadır. Ülkemizde ise 2006 yılında Cinsel Eğitim Tedavi ve Araştırma Derneği’nin (CETAD) yaptığı bir çalışmada bu oran yüzde 10 olarak bulunmuştur.

Hastalığın tedavi yöntemlerinden bahsedebilir misiniz?

Uygun tedavinin planlanması  için tanının doğru koması asıldır. Öncelikle bir jinekolog tarafından ağrılı ilişkiye neden olan diğer tıbbi ve fiziksel durumların ekarte edilmesi gerekir. Bu durumun tedavisi konu ile ilgili özel eğitim almış  jinekolog veya pisikiyatrist hekimler tarafından yapılmalıdır. Daha doğru olan bu iki disiplinin birlikte müdahalesidir.
Vajinal  anomaliler ya da vestübülit varlığında tedavi cerrahidir 
Diğer durumlarda  tedavi seçenekleri şöyle sıralanabilir:
•    Psikoterapi, hipnoterapi
•    Pelvis taban kaslarını kontor ve güçlendirmeye yönelik egzersizler (kegel egzersizleri)
•    Solunumu kontrol etmeye ve tüm vucut kaslarını gevşetmeye yönelik egzersizler
•    Botoks uygulamaları (etkisi 2-6 aydır sonra tekrarlaya bilir, idrar ve gaita kaçırması şeklinde İstenmeyen etkiler görülebilir.)
•    Vajinal dilatatörler (kendi kendine eğitim ve yönetimin bir parçasıdır.)
•    Biofidbek uygulamaları (kasları kasılma ve gevçemelerinin  monitörize olarak gösterilmesi ya da sesli uyarılarla hastanın yönlendirilmesi ve böylece kendini kontrolünün sağlamasıdır.)
Ürojinekolojik fizyoterapi uygulamaları da tedavi seçenekleri arasındadır.