Tonya’nın doğu yönünde yaklaşık 1300 metre yükseklikteki yaylanın Tonya ilçe merkezine 9 km uzaklıktadır. Sahile uzaklığı ise 29 km kadardır.
Kadıralak, Ortamahalle, Yenimahalle, Çamlı ve Karaağaçlı köyleri tarafından yazlık olarak kullanılır.
Belediye sınırları içindeki yaylaya stabilize bir yolla ulaşılır. Yolun bakıma ihtiyacı bulunmaktadır. Yaylanın elektriği vardır. Dört tarafı ladin ormanları ile çevrili Kadıralak’ta yaz mevsiminde faaliyet gösteren kahvehaneler vardır.
Osmanlı Salnamelerinde yer alan Kadıralak Yaylasında 1996 yılından beri Eylül ayının ilk haftasında Kadıralak Yaylası Vargit Çiçeği Şenliği düzenlenir. Son yıllarda, Tonya Tereyağı Festivali etkinlikleri kapsamında, festivalden sonraki hafta içinde şenlik yapılmaktadır.
Son yıllarda, özellikle Trabzon il merkezinden gelen doğaseverler, Kadıralak Yaylasını sık sık ziyaret etmektedir.
Yaylalar
Tonya sınırları içinde ve Tonyalıların yaz aylarında oturdukları büyüklü küçüklü birçok yayla doğal güzellikleri ile yaz aylarında turist çeker.
Düzköy sınırları içindeki Beypınarı Yaylası, konaklama yönünden en önemli yaylalardandır. Burada, alışveriş için bakkal dükkanları, kahvehaneler, lokantalar vardır.
Derinoba Yaylası yörenin en büyük yaylası konumundadır. Mandagözü, Labazon, Kumanandoz Yaylaları da aynı güzergah üzerinde bulunur.
Ayrıca Seloba, Akkese, Çağman, Şarlı, Armutlu… gibi yaylaların bir bölümünde Beşikdüzü ve Şalpazarlı vatandaşlar ikamet eder.
Karakısrak tepesi eteklerindeki Kaleobası, Toksar, Yarıktaş’ın kuzeybatısındaki Livalobo, Karadağ yönündeki Zera, Menteşe, Güzelyayla, Rosoto… yörenin doğal güzellikleri arasında yerlerini almıştır.
Tarihi Eserler
Tonya’da tarihi eser yok denecek kadar azdır.
Kalınçam Köyü’ndeki han-hamam kalıntıları özelliklerini yitirmiş ve tahrip olmuştur.
Turalı ve Kayacan Medreselerinin binaları yerindedir. Ancak kullanılır durumda değillerdir.
Folderesi ve Kumyatak Deresi üzerindeki kemer köprüler tarihsel niteliklerini sürdürmektedir. Ancak Folderesi üzerindeki Ağreliyaz Köprüsü 1990 yılında meydana gelen sel nedeniyle tahrip olmuştur.
Köy evlerinin küçük bir modeli şeklinde tasarlanmışlardır. Yapı malzemesi ahşap ve taştır. Örtüde, iç kısımlarda kalan ve ormanı az olan yaylalarda toprak, diğer kısımlarda ahşap (hartama-bedevra) kullanılır. Son yıllarda orman varlığının tükenmesi sonucu ahşap malzeme yerini biriket, tuğla ve saca bırakmıştır.
Yayla evleri, köy evleri gibi iki katlıdır. Zemin katın yarısına ahır yerleştirilmiştir ve duvarları taştır. I. kat tamamen yaşama alanı olarak değerlendirilmiştir. Trabzon'un doğusunda ve batısındaki yayla evlerinin bölümlerinde farklılık görülür.
Akçaabat, Vakfıkebir ve Tonya yaylalarında evin aşhanasına iki yandan iki kapı açılır. Bu kısmın zemini toprak olup ortasında ocak bulunur. Ocak yanında ihtiyarların yatmasına yarayan sedir-peyke yer alır. Aşhanada yemek pişirilir, iş yapılır ve oturulur. Aşhananın bir köşesinde kap kacak koyulan bir dolap, raf ve suluk bulunur. Aşhanadan bir kapı kapak ile ahıra inilir. Aşhana ile kiler arasında ahşap bir seki olan tahta üstü bulunur. Kilerde gençler, gelinler kalır, süt, peynir burada saklanır.
Trabzon'un doğusundaki yayla evlerinde, evlerin girişinde otana olarak adlandırılan bir bölme bulunmaktadır. Buradan aşhana veya göçevine girilmektedir. Aşhananın veya göçevinden doğrudan kilere , odaya geçilmektedir. Aşhananın bir kısmı tahta döşeli, bir kismi topraktır. Yine ocak ve suluk bulunmakta, aşhanaya açılan bölme sayısı bazen ikiye çıkmaktadır. Bu odalara süt ve peynir koyulmaktadır.
Her yayla evinin belirli, çevrili bir çayırı vardır. Bu çayırın ev eyakın olan bir yerinde küçük bir bahçe yapılır. Burada lahana, soğan gibi sebzeler üretilir. Koyun sürüsü olan evlerin ağılı da evin yakınlarında kurulur. İnekler ve koyunlar obanın dışında yaylımlarda otlarlar.
Yaylalarda halkın ihtiyaçlarını karşılayabileceği birkaç dükkan kahvehane, fırm, han, cami gibi yapılar bulunur. Büyük obalarda cuma günleri pazarlar kurulur. Çevre obalardan gelen halk burada alış veriş yaparlar, buna yayla haftası denir.
Yaylada birlikte yapılan işlerin başında ot biçimi gelir. Köydeki tarla işleri bitince, bütün yetişkinler, gençler-gelinler yaylaya çayırları kesmeye çıkarlar. Güzel hava olunca hemen otları kesip kaldırmak gerekir. Ot biçimi sırasında obaların nüfusu artar. Gündüzleri ot biçen gençler geceleri sabaha kadar eğlenir.
Yaylalarda büyük şenlikier, toplantılar "dernekler", ha la, sürdürülmektedir. Bu dernekierin ilk kuruluş tarihieri yüzyıllarca eskiye gitmekte ve efsaneleşmiş bulunrnaktadır. Günümüzde daha çok eğlence şeklinde yaşatılan bu yayla dernekierinden bazılarına kısaca değinmek istiyorum.
1-Kadırga-Otçular Haftası: Akçaabat-Tonya-Maçka-Torul ilçelerinin sınırlarında Kadırga denilen eğimli mevkide düzenlenir. Derneğin kurulduğu çarşı, 'dükkanların' yakınında büyük bir namazgah bulunur. Mayıs ayından itibaren Kadırga'nın dükkanları açılır.
