Türban düzenlemesi konusunda rapor hazırlayan raportör davanın reddi yönünde görüş bildirerek, "Yüksek mahkeme davayı sadece şekil yönünden inceleyebilir."

CHP’nin 27 Şubat’ta yaptığı başvurunun ardından 80 gün sonra Raportör Osman Can, raporunu tamamlayarak Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç’a teslim etmişti. Kılıç da, raporun birer örneğini üyelere dağıtmıştı

Raporun incelenmesinin ardından Başkan Kılıç’ın belirleyeceği bir günde üyeler toplanacak ve istemi karara bağlayacak.

Edinilen bilgiye göre, raporda Anayasa'nın Anayasa Mahkemesi'ne anayasa değişikliklerini esas yönünden denetim yetkisi vermediği ifade edildi. "Anayasa'nın 10 ve 42. maddelerinde yapılan değişiklik, 148. maddenin 2. fıkrasında düzenlenen şekil şartlarına uymaktadır." denildi. Bu çerçevede, rapor, esas denetemi yapılamayacağından CHP ve DSP'nin anayasa değişikliğinin iptal edilmesi talebinin yetkisizlik nedeniyle reddedilmesi görüşünü içerdi.

Raportör Can raporunda, anayasa değişikliklerinin denetiminin nasıl yapılacağını tartıştı. Şekil denetiminin sınırlarına ve esas denetiminin yapılıp yapılamayacağıyla ilgili Anayasa Mahkemesi'nin içtihatlarına değindi. Şekil denetimi konusunda mahkeme içtihatlarına dikkat çekti. Anayasa değişikliklerinin yargısal denetimi konusunda Avrupa'daki Anayasa Mahkemeleri'nin kararlarından örnekler verilirken, anayasa değişiklikleri üzerinde yargısal denetimin örneklerinin sınırlı olduğu hatırlatıldı.

Raportör Can, 1982 anayasasından önce Anayasa Mahkemesi'nin şekil görünümü altında esas denetimi yapan 1970 ve 1975 tarihli kararlarını hatırlattı. Ancak Yüksek Mahkeme'nin bu kararlarından sonra 1982 Anayasası'nda anayasa değişiklerinin denetiminin şekille sınırlı tutan şartlarını belirten 148. maddenin yürürlüğe girdiği ve bundan sonra esas denetiminin yapılamadığı vurguladı. Raporda, anayasa değişikliğinin ilk üç maddedeki değiştirilemez maddelere aykırılığına karar verilmesi halinde kurucu iktidar yetkisinin Anayasa Mahkemesi'nin takdirine kalmış olacağını vurgulandı. Yine, Anayasa Mahkemesi'nin 1982 Anayasası'nın yürürlüğe girmesinin ardından, esas denetimi içeren karar vermediği, esas denetimi talep edilen iptal istemlerinin yetkisizlik nedeniyle reddedildiği vurgulandı.

Anayasa Mahkemesi'nin 5678 sayılı kanunla ''milletvekili genel seçimlerinin 4 yılda bir yapılmasını, cumhurbaşkanının halk oyuyla ve 5 artı 5 sistemiyle seçilmesini ve toplantı yeter sayısının 184 olduğuna ilişkin'' anayasa değişiklinin iptali talebiyle açtığı davada verdiği karara da atıf yapıldı. Dönemin Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer ve CHP'lilerin açtığı davada Yüksek Mahkeme, 148. maddenin anayasa değişikliklerini şekil denetimiyle sınırlı tuttuğunu, esas yönünde denetim yapması imkanı vermediğini belirterek, yetkisizlik kararıyla iptal talebini reddetmişti. Raporda, Yüksek Mahkeme'nin halkoyuna sunulan anayasa paketinden geçici 18 ve 19. maddelerin çıkarılmasıyla ilgili CHP'nin açtığı ve şekil yönünden 'yok' sayılması yönündeki talebi reddettiği de kaydedildi.

Raporda, üniversitelerde kıyafet serbestisi getiren düzenlemenin Anayasa'nın değiştirilmesi teklif dahi edilemeyecek ilkelerini doğrudan veya dolaylı olarak değiştirme amacı güttüğü iddialarına da yer verildi. Değişikliğin Anayasa'nın değiştirilmesi dahi teklif edilemeyecek Cumhuriyet'in nitelikleriyle ilgili laiklik ilkesine aykırı olduğu yönünde bazı hukukçuların görüşlerine yer verildi. Üyeler hafta sonu raporu okuyacak. Üyelerin raporu değerlendirmesinin ardından Başkan Kılıç'ın belirleyeceği bir günde anayasa değişikliğinin iptal talebi esastan görüşülecek. Raportörün görüşünün üyeler yönünden bağlayıcılığı bulunmuyor. Karar için 6'ya 5 salt çoğunluğun sağlanması gerekiyor. CHP ve DSP'li milletvekilleri, Anayasa'nın 10 ve 42. maddelerinde yapılan değişikliğin iptali veya yok hükmünde sayılması ve yürütmesinin durdurulması talebiyle 27 Şubat'ta dava açmıştı.

Anayasa'nın 148. maddesi 2. fıkrası

"Kanunların şekil bakımından denetlenmesi, son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı; Anayasa değişikliklerinde ise, teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır. Şekil bakımından denetleme, Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir. Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün geçtikten sonra, şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açılamaz; def'i yoluyla da ileri sürülemez."

Zaman